TÜED Sayı 99

İŞSİZLİĞ= 4;N RİSKLERİ

3Dkazimergun

Kazım ERGÜN

Genel Başkan

2008 yılının ikinci yarısında dünyayı sarsan küresel mali krizin reel ekonomileri de sarsması sonucunda, üretimde ve istihdamda büyük kayıplar yaşanmıştır. Ülkemiz açısından bakıldığında, krizin en büyük etkisi 2009 yılında yaşanmış ve ekonomi yüzde 4.7 oranında küçülmüştür. Bu küçülme sonucunda milyonlara varan işten çıkarmalar yaşanmış ve ülke insanımız yoksulluk ile karşı karşıya kalmıştır.

AB Ülkelerinde sosyal koruma sistemleri, issizlik ve yoksulluk durumlarında bir bütünlük içerisinde uygulanmaktadır. İşsizlik sigortası ve aile yardımı sigorta sistemi ile işsizlik dönemlerinde gelir kayıpları belli bir oranda karşılanmaktadır.<= /o:p>

&Uum= l;lkemizde ise, işsiz kalındığında işsizlik sigortas= 5; devreye girmekte ve en fazla 10 ay süreyle brüt asgari ücret= in yüzde 80'i tutarında işsizlik ödeneği yardımı yapılmaktadır. Bu ödeneğe sahip olmak için belirlenen yararlanma koşullarının ağırlığı tartışılmaktadır. Esas olan, çalışırken işsizlik ödeneği ödeyenlerin işsiz kaldıklarında prim gün sayılarıyla orantılı bir şekilde herkesin yararlanmasıdır. Bu durum, işsizlik sigortasının kuruluş amacına uygun olacaktır. Yürürlükte o= lan İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre işsiz kalan bir işçiden son üç yılda 600 gün, işsiz kalındığında son dört ayda kesintisiz prim ödenmesi koşulu nedeniyle, işsiz kalanların büy&uu= ml;k bölümü sistemden yararlanamamaktadır.

= 4;şsizlik sigortası, kısa vadeli sigortalı kolları gibi işsiz kalanların korunmasını öngörmektedir. Bu risk ile karşılaşanların işsizlik ödeneğine hak kazanmaları için yararlanma koşullarının iyileştirilmesi ve ödeneklerin gerek süre, gerek ödenek miktarları bakımından artırılması gerekmekted= ir. İşsizlik Sigortası Fonu'nun büyümesi karşısında istihdamdayken fona prim ile katkı yapanların işsiz kaldıklarında başvuracakları= en temel kaynak olduğundan, esaslı değişikliklere ihtiyaç bulunmaktadır.

= 4;stihdam ve işsizlik, ülkenin birinci konusudur. İşsizliği önlemenin ilk koşulu, istihdamın korunması ve yeni isti= hdam imkanlarının yaratılmasıd= 05;r.

= 4;ş gücüne katılım oranı, Ekim 2010 itibariyle yü= zde 49. Bu oran AB ülkelerinde yüzde 70. Bu farkın kapatılmaması, AB üyeliği önünde en temel sor= un olacaktır. Çalışma çağındaki nüfusun önemli bir bölümü, istihdamda yer almıyor. Bu nedenle, yeni istihdamlar yaratılmalıdır. <= o:p>

2010 yılı Ekim döneminde istihdam edilenlerin sayısı, 22 milyon 972 bin kişiye yükselmiştir. Ekim 2010 döneminde istihdam edilenlerin % 25,7'si tarım, % 19,6'sı sanayi, % 6,6's&#= 305; inşaat, %48,1'i ise hizmetler sektöründedir.

Yapt= ığı işten ötürü herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların oranı, % 43,5 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde, tarım sektöründe sosyal güvenlikten yoksun çalışanların oranı % 85,3, tarım dışı sektörlerde % 29,1 belirlenmiştir.=

Kayıtdışı ekonomi ve istihdam, ülke= mizin en temel sorunudur. Bu sorun, sosyal güvenlik açısınd= an bir hak kaybına neden olmaktadır. Bu bakımdan, ilk etapta kayıtdışı istihdam denetlenmeli, = sosyal güvenlik haklarına ulaşılması konusunda gerekli ol= an tedbirler alınmalıdır. Hükümet yeni bir değerlendirme yapmalı ve istihdam teşvikleri ile birlikte so= ysal güvenlik haklarına erişilme gibi temel bir insan hakkının korunmasını öncelikli hedef olarak öngörmelidir.

&Uum= l;lke ekonomisinin büyümesi tek başına bir anlam taşımayabilir. = Esas olan büyümenin istihdam yaratması, sat&= #305;nalma paritesinin iyileştirilmesi ve ekonominin r= ekabet edecek gücünün dengelenmesidir.